| Hezkuntza sailako ikastexe publikoetan, Unibertsitatean eta Ikerketa zentroetan Microsoft Windows sistema eragilea eta Microsoft Office bulegotikako suitearen lizentzien berritzeko jakinarazpena argitaratu da: http://www.euskadi.net/bopv2/datos/2008/09/0805126a.pdf
Albiste hau dela eta EuskalGNU elkartetik honako azterketa egin dugu: softwarearen lokalizaio (edo euskaraketa) lanen egoera, diru publikoaren kudeaketa eta produktuen kalitatea.
1.- Jakingo duzuenez, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak (H.P.S.) azken urteotan Microsoft Windows eta Office-ren euskaraketak sustatu ditu. antza denez azken euskarazko bertsioak Microsoft-ek ordaindu omen ditu bere poltsikotik (urtez urte Microsoft-ek lientziengatik jasotzen duen diruarekin konparatuz ez da ezer).
Bestalde H.P.S.-ek software librea euskaratzeko proiektuak ere sustatu ditu: OpenOffice.org, Euslinux 10, Euslinux 2005 eta beste proiektu batzuk. Gainera, Gipuzkoako Foru Aldundia eta software libreko euskal komunitatea (Librezale, EuskalGNU eta beste hainbat bolondres) ere hor aritu dira lanean buru belarri software librea euskaratzen.
Estatistiken arabera, gaur egun GNU/Linux sisteman euskarazko aplikazio askoz ere gehiago daude erabilgarri Microsoft Windows sisteman baino. Adibide gisa, GNOME mahaigaineko estatistikak ikus daitezke honako gunean:
http://l10n.gnome.org/languages/eu/gnome-2-24
Eta gogoratu behar da KDE mahaigaineko aplikazio ugari euskaratuta daudela baita ere. Badaude beste aplikazio batzuk mahaigain hauetatik kanpo daudenak eta euskaratuta daudenak: FireFox, Thunderbird, Inkscape, Scribus, LyX, Cinelerra eta gehiago.
2.- Diru publikoaren kudeaketari buruz berriz, diru publikoa herrialdearen mesede joan beharko luke, bertako Garapena eta Ikerkuntza bermatzeko eta herrialdearen aberastasun teknologikoa sustatzeko.
Jakinekoa da 600.000 euro horietan ez dela sartzen antibirusen eta bestelako programa komertzialen lizentziak. Unean EuskalGNUko kideok ez daukagu nahiko daturik aurrekalkulu zehatz bat egiteko, baina hala ere uste dugu urteko Eusko Jaurlaritzak 1.200.000 euro inguru (edo gehiago) ordaintzen dituela urteko lizentzietan soilik.
Oroitu dezagun baita ere Eusko Legebiltzarrak [1] aho batez onartu zuela honako proposamena:
“2005eko martxoaren 25ean Hezkuntza Batzordeak, presente zeuden talde guztien baiezko botoarekin, ondoko akordioa onetsi zuen:
Hezkuntza Sailari eskatzen zitzaion martxan jar zezala ikastetxeetan, hurrengo ikasturtetik hasita (orain amaitzera doana), hezkuntza-beharrei egokitutako software librearen erabilera, irakasleek zein ikasleek aukera izan dezaten edozein tokitan praktiken ingurunea erreproduzitzeko, softwarea erabili edo erreproduzitzeko lizentzia-arazorik gabe, eta biltegi publiko bat osa dezala hezkuntzarako erabilgarriak diren software libreko programa guztiekin.”
Gainera Idoia Mendia Cueva, Euskal Sozialistak taldeko legebiltzarkideak honako galdeketa egin zuen:
” Ikasturtea azkentzen ari den honetan, Legebiltzarreko talde honek honakook jakin nahi ditu:
- Ea benetan erabiltzen hasi den software librea ikastetxeetan.
- Ea biltegia osatu den hezkuntzarako erabilgarriak diren
programekin.”
Aipatzen den ‘kurtsoa’ 2007/2008 buruz ari da, eta jada 2008/2009 kurtsoa hasi da. Eta antza denez, Idoia Mendiak (Euskal Sozialistak taldeko legebiltzarkidea) egindako galderei ez zaie erantzunik eman. Nabarmen gelditu da ordea talde guztiek adostutako bideari ezikusi egin diola Eusko Jaurlaritzak berriro, berak emandako hitzaren aurka joanez.
Ez dezagun ahaztu Microsoft-ek bere portaera monopolistikoengatik isunak jaso dituela Europar Komunitatetik; estandarrak igortzen dituen ISO instituzioan ere bozketak manipulatu egin zituela eta ondorioz ISOren independentzia zalantzan jarri dutela munduko hainbat estatuk. Eusko Jaurlaritza den bezalako instituzio publiko batek ezin du monopolioaren alde jokatu, merkatu librearen arauen aurka doalako.
3.- Produktuen kalitate aldetik ez dago zalantzarik gaur egun GNU/Linux sistemako softwarearen kalitatea Microsoft-ek garatutako produktuen baino altuagoa eta seguruagoa dela. Zerbitzarien ikuspegitik software libreak geroz eta merkatu gehiago jate
n ari zaio Microsoft-i (hainbat webguneetan aurkitutako albisteen arabera, Microsoft berak Unix motako zerbitzariak erabiltzen dituela bere zerbitzuak eskaintzeko: ikusi [2] eta [3]).
Mahaigaineko aplikazioen ikuspegitik berriz, software librea da unean kalitatezko aplikazio erabilgarri gehien eskaintzen diena erabiltza
i
leei. Kalitatearen barruan ere dokumentuen formatu eta komunikatzeko bide estandarrak sartu behar dira, eta hor betidanik (eta oraindik ere horrela jarraitzen du) Microsoft-ek ez ditu estandarrak betetzen. Software libreak ordea estandar guztiekin bat datorrenez, aplikazio desberdinen arteko elkarreragiketa bermatzen du. Berriro ere, Eusko Jaurlaritzaren e
rabaki horrek estandarrei muzin egiteaz gain erabiltzaile mota desberdinen arteko komunikatzeko bideak monopoliora murriztea dakar.
4.- Patenteen arloan ere badu erabaki honek zerikusia. Erabaki honekin orrialde bat gora edo behera korritzeko patentea (beste patente batz
uen artean) lortu duen [4] enpresa bultzatzen ari da Eusko Jaurlaritza. Zientzilari eta ikertzaile askoren ustetan [5] softwarearen patenteek ez dute zentzurik, teknologiaren garapena murrizten dutelako eta ezinezkoa izango delako patenterik apurtzen ez duen garapenik egitea (eta ondorioz patenteengatik ere enpresa haundi hauei “zergak” or
daindu beharko zaizkie).
Laburtzeko: Eusko Jaurlaritzaren portaerak kontraesan ugari azaltzen ditu. Alde batetik euskara kalean hedatzeko ahaleginak egiten ditu (“Pixka bat es mucho”), baina bestetik merkatu librearen arauen aurka agertzen da Microsoft-en monopolioa sustatuz, urtez urte Microsoft-i zuzenean 600.000 euro oparitzeaz gain bestelako produktuen lizentzietan diru kopuru garrantzitsua gastatzen du. Bertoko teknologiaren garapena murrizteaz gain, et
a bigarren mailako eragin gisa, patenteen erabilera sustatzen ari da (honek ikerkuntza eta garapenean dakartzan ondorio negatiboekin). Badago beste arrazoi garrantzitsu bat ere: etorkizunean euskara teknologiaren ikuspegitik analfabetoa izatera bultzatzen ari da, Microsoft Windows-eko euskal erabiltzaile gehienek darabilten hizkuntza
gaztelera delako. |
Onezkero badakizuen moduan, Ubuntu bertsioak GNOME inguru grafikoa dakar eta Kubuntuk KDE. Ala ere badaukagu Ubuntun KDE instalatzeko aukera eta saioa hasi aurretik KDE edo GNOMErekin hasi nahi dugun aukera dezakegu. Agian gustokoa izango dezue KDE, batez ere azkarragoa homen delako, edo agian bere itsura estetikoarengatik.
